همشهری آنلاین – گروه سیاسی: نشریه «فارن افرز» شورای روابط خارجی آمریکا در روزهای اخیر طی مقالهای به قلم «دیوید بی. رابرتز»، استاد مطالعات امنیتی خاورمیانه در کالج کینگ لندن به تحولات امنیتی جاری در منطقه پس از جنگ آمریکا و رژیمصهیونیستی علیه ایران پرداخته و تاکید کرده امنیت منطقه «خریدنی» نیست، بلکه باید ازسوی خود کشورهای حوزه خلیجفارس ساخته شود.
رئیس موسسه مطالعات امنیتی کاربردی کینگ دراین مقاله تحلیلی استدلال میکند که نظم امنیتی کنونی خلیجفارس پایدار نیست، چراکه کشورهای منطقه بیش از حد به حضور نظامی آمریکا وابستهاند. نویسنده کتاب «سیاستهای امنیتی پادشاهیهای خلیج فارس» همچنین معتقد است این وابستگی نهتنها امنیت واقعی ایجاد نکرده، بلکه آنها را در معرض خطر قرار داده است. نتیجهگیری اصلی این است؛ کشورهای خلیجفارس باید امنیت خود را «بسازند»، نه اینکه آن را از خارج «بخرند». در ادامه مهمترین محورهای این مقاله را میخوانید:
وضعیت فعلی
- جنگ آمریکا و اسرائیل علیه ایران سبب شد کشورهای خلیج فارس در وضعیت پیچیدهای قرار گیرند.
- حضور پایگاههای آمریکا در این کشورها، آنها را به هدفی برای ایران تبدیل کردهاست.
- ایران همچنان قادر است زیرساختهای حیاتی خلیج فارس را تهدید کند.
- ایران کنترل تنگه استراتژیک هرمز را نیز حفظ کرده است.
- در این وضعیت، سیاستهای آمریکا نیز قابل پیشبینی نیست و ممکن است به توافق یا تشدید تنش منجر شود؛ بنابراین کشورهای منطقه در هر دو سناریو متضرر میشوند.
وابستگی امنیتی به قدرتهای خارجی
- اعتماد تاریخی کشورهای خلیج فارس به قدرتهای خارجی (انگلیس و آمریکا) اشتباه بودهاست.
- نمونههای تاریخی نشان میدهد این قدرتها در مواقع حساس از متحدان خود حمایت کامل نکردهاند.
- انگلیس در دورههای مختلف در حمایت از متحدان عرب خود عقبنشینی کردهاست.
- آمریکا نیز در بحرانهای مختلف، واکنش محدود نشان داده است.
ضعف ساختاری ارتشهای خلیج فارس
- کشورهای خلیج فارس به دلیل اتکا به حمایت خارجی، ارتشهایی دارند که برای جنگ واقعی آماده نیستند.
- نمونه بارز این ضعف، نبود توانایی کافی در حوزههایی مانند مینروبی دریایی است، آنهم در حالی که این منطقه بهشدت به امنیت مسیرهای دریایی وابسته است.
- برخی تواناییهای پراکنده کافی نیست و باید به یک ساختار منسجم جنگی تبدیل شود.
ضرورت توافق جدید با ایران و خروج تدریجی آمریکا
- راهحل پیشنهادی، ایجاد یک توافق منطقهای میان ایران و کشورهای خلیج فارس استدر چند محور از جمله:
- آمریکا بهصورت تدریجی طی حدود ۵ سال از منطقه خارج شود.
- ایران محدودیتهایی در برنامه هستهای، موشکی و فعالیتهای منطقهای بپذیرد.
- تحریمها بهتدریج کاهش یابند.
- این توافق شامل پایگاههای مهم آمریکا در قطر، بحرین، امارات، کویت و عربستان باشد.
لزوم نگاه واقعگرایانه به ایران
- ایران نه کاملاً غیرقابل تغییر و نه کاملاً عملگرای صرف است.
- ایران هم دارای انگیزههای ایدئولوژیک و هم رفتارهای کاملاً تاکتیکی است.
- تحولات گذشته، مانند توافق هستهای ۲۰۱۵ و عادیسازی روابط با عربستان در ۲۰۲۳ نشان میدهد ایران در شرایط مناسب، میتواند وارد توافق شود.
منافع سهجانبه
تدوین طرحی برای نظم جدید منطقهای برای سه طرف منفعت دارد:
- ایران: رفع تحریمها و فرصت رشد اقتصادی
- آمریکا: کاهش هزینههای نظامی و خروج آبرومندانه از منطقه
- کشورهای خلیج فارس: امنیت پایدارتر و کاهش وابستگی به نیروهای خارجی
جمعبندی نهایی
- حضور دائمی قدرتهای خارجی در خلیج فارس پایدار نیست.
- آمریکا دیر یا زود منطقه را ترک خواهد کرد و تنها مسئله این است که این خروج چگونه مدیریت میشود.
- اگر کشورهای خلیج فارس فعالانه وارد طراحی نظم جدید نشوند، دیگران برای آنها تصمیم خواهند گرفت.
نظر شما